{"id":7764,"date":"2016-09-15T16:31:30","date_gmt":"2016-09-15T14:31:30","guid":{"rendered":"http:\/\/swietodrzewa.pl\/?page_id=7764"},"modified":"2016-09-16T14:11:36","modified_gmt":"2016-09-16T12:11:36","slug":"drzewa-i-krzewy-srodpolne","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/archiwum.swietodrzewa.pl\/?page_id=7764","title":{"rendered":"Drzewa \u015br\u00f3dpolne rekomendowane do nasadze\u0144"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

\"Czere\u015bnia<\/a>1. Czere\u015bnia ptasia, wi\u015bnia ptasia, czere\u015bnia, trze\u015bnia Prunus avium – <\/em><\/strong>wyst\u0119puje do\u015b\u0107 powszechne w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Europy. W Polsce ro\u015bnie dziko na terenie ca\u0142ego kraju, jednak cz\u0119\u015bciej spotykana jest na po\u0142udniu. Ch\u0119tnie porasta brzegi las\u00f3w i zaro\u015bla \u015br\u00f3dpolne. Rosn\u0105ce w lasach czere\u015bnie to wysokie i okaza\u0142e drzewa, osi\u0105gaj\u0105ce nawet 25m wysoko\u015bci. Jej owoce s\u0105 doskona\u0142ym \u017ar\u00f3d\u0142em pokarmu dla wszelkiego rodzaju ptactwa. Ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 zawarto\u015b\u0107 potasu i witamin warto je spo\u017cywa\u0107 na surowo, a tak\u017ce w postaci przetwor\u00f3w –\u00a0 konfitur, napoj\u00f3w, koncentrat\u00f3w. Czere\u015bnia posiada bardzo twarde, czerwonobr\u0105zowe drewno, kt\u00f3re jest cenione w meblarstwie do wyrobu oklein, element\u00f3w toczonych i intarsji. Czere\u015bnia ptasia da\u0142a pocz\u0105tek wielu powszechnie uprawianym odmianom drzew owocowych.<\/p>\n

Pokr\u00f3j: <\/strong>drzewo li\u015bciaste dorastaj\u0105ce do 20-25 m wysoko\u015bci. W zwartych drzewostanach tworzy d\u0142ugi, strzelisty pie\u0144 i w\u0105sk\u0105, sto\u017ckowat\u0105, czasem nier\u00f3wnomiern\u0105 koron\u0119. Drzewa rosn\u0105ce samotne maj\u0105 kr\u00f3tki pie\u0144 i szerok\u0105, regularn\u0105 koron\u0119.
\nWyst\u0119powanie<\/strong>: wyst\u0119puje w lasach li\u015bciastych, lasach mieszanych, w zadrzewieniach i zaro\u015blach \u015br\u00f3dpolnych na terenie ca\u0142ej Polski.
\nLi\u015bcie:\u00a0 <\/strong>eliptyczne lub odwrotnie jajowate, zaostrzone, grubo, cz\u0119\u015bciowo podw\u00f3jnie pi\u0142kowane, od spodu ow\u0142osione. Na ogonku, u nasady blaszki znajduj\u0105 si\u0119 1-2 du\u017ce gruczo\u0142ki. D\u0142ugo\u015b\u0107 li\u015bci 8-15 cm.
\nKora: <\/strong>pocz\u0105tkowo g\u0142adka, b\u0142yszcz\u0105ca, szaro lub czerwonobr\u0105zowa z wyra\u017anymi przetchlinkami, \u0142uszcz\u0105ca si\u0119 okr\u0119\u017cnie, na starych drzewach sp\u0119kana szarobr\u0105zowa.
\nKwiaty i owoce: <\/strong>kwitnie w kwietniu, maju kr\u00f3tko przed rozwojem li\u015bci. Bia\u0142e kwiaty s\u0105 zebrane po 2-6 na d\u0142ugich szypu\u0142kach.Owocami s\u0105 kuliste pestkowce wielko\u015bci do 1,5 cm z du\u017c\u0105 pestk\u0105.
\nCiekawostki: <\/strong>czere\u015bnia by\u0142a uprawiana w Europie ju\u017c od czas\u00f3w rzymskich a jej upraw\u0119 w Polsce rozpropagowali Cystersi.<\/p>\n

\"Wierzba<\/a>2. Wierzba krucha Salix fragilis
\n<\/em><\/strong>Pokr\u00f3j: <\/strong>drzewo dorastaj\u0105ce do 20 m wysoko\u015bci z szerok\u0105 koron\u0105 i kr\u00f3tkim pniu, jest drzewem, kt\u00f3re \u0142atwo pr\u00f3chnieje i cz\u0119sto powstaj\u0105 w jego pniach naturalne dziuple.
\nWyst\u0119powanie: <\/strong>pospolita na terenie ca\u0142ego kraju. Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje wzd\u0142u\u017c rzek, gdzie wsp\u00f3lnie z topol\u0105 tworzy lasy \u0142\u0119gowe. W g\u00f3rach ro\u015bnie do 1000 m n.p.m.
\nLi\u015bcie: <\/strong>lancetowate o d\u0142ugo\u015bci do 15 cm i szeroko\u015bci do 3 cm, ostro zako\u0144czone, lekko b\u0142yszcz\u0105ce. Od spodu maj\u0105 b\u0142\u0119kitno-zielon\u0105 barw\u0119.
\nKora: <\/strong>jest pop\u0119kana barwy ciemnobr\u0105zowej.
\nKwiaty i owoce:\u00a0 <\/strong>wierzba jest ro\u015blina dwupienn\u0105. Kwiaty m\u0119skie i \u017ce\u0144skie zwane s\u0105 kotkami. Kwiaty m\u0119skie osi\u0105gaj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 do 6 cm a \u017ce\u0144skie do 7 cm.\u00a0 Kwitnie w maju r\u00f3wnocze\u015bnie z rozwojem li\u015bci. Owocem jest torebka zawieraj\u0105ca bardzo ma\u0142e nasiona.
\nCiekawostki: <\/strong>nazwa drzewa pochodzi od bardzo kruchych i \u0142amliwych ga\u0142\u0119zi. Kora wierzby zawiera salicyn\u0119, kt\u00f3ra ma dzia\u0142anie lecznicze, na jej bazie wyprodukowano aspiryn\u0119.<\/p>\n

\"Wierzba<\/a>3. Wierzba bia\u0142a Salix alba\u00a0<\/em><\/strong>wierzba srebrna, wierzba pospolita – <\/strong>gatunek\u00a0drzewa\u00a0nale\u017c\u0105cy do rodziny\u00a0wierzbowatych. Drzewo szybko rosn\u0105ce i do\u015b\u0107 kr\u00f3tkowieczne. Ro\u015bnie przede wszystkim w\u00a0lasach \u0142\u0119gowych\u00a0wzd\u0142u\u017c rzek, cz\u0119sto tworz\u0105c tam wraz z topolami\u00a0du\u017ce skupienia. Preferuje okresowo zalewane, piaszczyste gleby. Wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c wzd\u0142u\u017c dr\u00f3g, nad stawami. Jest cz\u0119sto nasadzana przy drogach, na\u00a0wa\u0142ach przeciwpowodziowych\u00a0oraz na brzegach rzek w celu ich umocnienia i zabezpieczenia przed osuwaniem ziemi. Dzi\u0119ki silnie rozbudowanemu\u00a0systemowi korzeniowemu\u00a0i szybkiemu wzrostowi nadaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do\u00a0rekultywacji\u00a0teren\u00f3w i\u00a0wysypisk \u015bmieci. Jako ro\u015blina pobieraj\u0105ca z pod\u0142o\u017ca bardzo du\u017ce ilo\u015bci wody sadzona jest na terenach podmok\u0142ych i\u00a0bagnach\u00a0w celu ich osuszenia. Surowiec zielarski stanowi kora, zawieraj\u0105ca zawiera\u00a0flawonoidy,\u00a0kwasy organiczne\u00a0oraz\u00a0glikozydy. Najwa\u017cniejszym z nich jest glikozyd fenolowy \u2013\u00a0salicyna, kt\u00f3ra ma silne dzia\u0142anie przeciwzapalne, przeciwgor\u0105czkowe i \u015bci\u0105gaj\u0105ce. Wykorzystywana jest przy takich dolegliwo\u015bciach\u00a0 jak:\u00a0b\u00f3l g\u0142owy,\u00a0przezi\u0119bienie. Obecnie ju\u017c nie pozyskuje si\u0119 do cel\u00f3w leczniczych kory wierzby, gdy\u017c jest zast\u0119powana syntetycznie produkowan\u0105\u00a0 \u201eAspiryn\u0105\u201d.\u00a0 W medycynie ludowej wykorzystywano kor\u0119 wierzby r\u00f3wnie\u017c do leczenia\u00a0nerwob\u00f3l\u00f3w\u00a0i jako \u015brodka u\u0142atwiaj\u0105cego zasypianie i uspokajaj\u0105cego.<\/p>\n

Pokr\u00f3j: <\/strong>drzewo osi\u0105gaj\u0105ce wysoko\u015b\u0107 do 30 m z szerokoroz\u0142o\u017cyst\u0105 koron\u0105. Pie\u0144 jest kr\u00f3tki. Cz\u0119sto w pniach starszych drzew wyst\u0119puj\u0105 naturalne dziuple.
\nWyst\u0119powanie: <\/strong>naturalnie wyst\u0119puje w ca\u0142ej Europie z wyj\u0105tkiem Skandynawii, Szkocji i Irlandii, oraz w Azji i P\u00f3\u0142nocnej Afryce. W Polsce spotykana jest na terenie ca\u0142ego kraju, w g\u00f3rach do 800 m n.p.m. Ro\u015bnie na terenach podmok\u0142ych wzd\u0142u\u017c rzek czy row\u00f3w.
\nLi\u015bcie: <\/strong>\u00a0ustawione skr\u0119tolegle w\u0105skie, lancetowate o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 8 cm s\u0105 delikatnie pi\u0142kowane. M\u0142ode li\u015bcie obustronnie jedwabi\u015bcie ow\u0142osione, starsze tylko na spodniej stronie. Starsze li\u015bcie z g\u00f3ry ciemnozielone a od spodu srebrzyste.
\nKora: <\/strong>ciemno szara i pop\u0119kana.
\nKwiaty i owoce:\u00a0 <\/strong>jest ro\u015blin\u0105 dwupienn\u0105,kwiaty zwane s\u0105 kotkami lub baziami. Rozsiewane przez wiatr, zaopatrzone w p\u0119czek bia\u0142ych w\u0142osk\u00f3w nasiona s\u0105 bardzo drobne.
\nCiekawostki: <\/strong>wierzby posiadaj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 poch\u0142aniania metali ci\u0119\u017ckich i innych zanieczyszcze\u0144 z w\u00f3d gruntowych, co jest wykorzystywane w ma\u0142ych ekologicznych oczyszczalniach \u015bciek\u00f3w.<\/p>\n

\"Wierzba<\/a>4. Wierzba iwa <\/strong>Salix caprea<\/em><\/strong> – gatunek\u00a0ro\u015blin z rodziny\u00a0wierzbowatych. Ro\u015blina miododajna\u00a0i owadopylna. Jest najwcze\u015bniej kwitn\u0105c\u0105 krajow\u0105 wierzb\u0105. Nasiona rozsiewane s\u0105 przez\u00a0wiatr<\/a>. W odr\u00f3\u017cnieniu od pozosta\u0142ych wierzb wyst\u0119puj\u0105cych w Polsce iwa nie jest gatunkiem \u015bci\u015ble zwi\u0105zanym z wod\u0105. Najcz\u0119\u015bciej mo\u017cna j\u0105 spotka\u0107 w widnych lasach, gdzie stanowi domieszk\u0119 do innych drzew, wyst\u0119puj\u0105c pojedynczo w podszycie lub liczniej w miejscach bardziej do\u015bwietlonych, takich jak skraje las\u00f3w, polany i zr\u0119by. Tworzy miesza\u0144ce z wieloma innymi wierzbami<\/p>\n

Pokr\u00f3j:<\/strong> roz\u0142o\u017cysty krzew lub drzewo do 15 metr\u00f3w wysoko\u015bci, pokr\u00f3j kulisty.
\nWyst\u0119powanie<\/strong>: Europa i Azja. W\u00a0Polsce\u00a0gatunek pospolity na ca\u0142ym ni\u017cu i w g\u00f3rach.
\nLi\u015bcie: <\/strong>blaszkowate, szerokoeliptyczne, ok. 2 razy d\u0142u\u017csze ni\u017c szersze. Na ko\u0144cu kr\u00f3tko zaostrzone, ca\u0142obrzegie lub o falistym brzegu.\u00a0 Z g\u00f3ry \u017cywozielone, matowe lub lekko po\u0142yskuj\u0105ce, od spodu matowo szarozielone.
\nKwiaty i owoce: r<\/strong>o\u015blina dwupienna. \u00a0Kwiaty ukazuj\u0105 si\u0119 przed li\u015b\u0107mi. Kotki m\u0119skie\u00a0– tzw.\u00a0bazie\u00a0s\u0105 puszyste i niezwykle delikatne w dotyku, jajowate, d\u0142ugo\u015bci 3-5cm, o jaskrawo\u017c\u00f3\u0142tym kolorze. Kotki \u017ce\u0144skie\u00a0zdecydowanie mniej dekoracyjne, pod\u0142u\u017cnojajowate, d\u0142ugo\u015bci do 6cm, zielonkawe. Owoce s\u0105 zebrane w niezwykle puszyste, bia\u0142e, kotkowate owocostany przypominaj\u0105ce wat\u0119. Nasiona bardzo drobne – o rozmiarach 0.1-0.2mm, z puszystymi p\u0119czkami bia\u0142ych w\u0142osk\u00f3w, tworz\u0105 roznoszony przez wiatr bia\u0142y puch nasienny.
\nKora: <\/strong>Szara i sp\u0119kana Na pniu i na grubszych ga\u0142\u0119ziach obserwuje si\u0119 ciemne romboidalne p\u0119kni\u0119cia w rz\u0119dach.
\nCiekawostki:<\/strong> Nale\u017cy do najwcze\u015bniej kwitn\u0105cych wierzb w Polsce. Cz\u0119sto wykorzystywana do cel\u00f3w dekoracyjnych ze wzgl\u0119du na pi\u0119kne kotki(bazie) podczas kwitnienia.<\/p>\n

\"Lipa<\/a>5.<\/strong>\u00a0Lipa drobnolistna\u00a0Tilia cordata\u00a0Mill<\/em><\/strong> \u2013\u00a0gatunek\u00a0drzewa, nale\u017c\u0105cy do rodziny\u00a0lipowatych.\u00a0 Kwiaty maj\u0105\u00a0miodniki\u00a0i zapylane s\u0105 przez owady. Jest cenn\u0105\u00a0ro\u015blin\u0105 miododajn\u0105 i podczas kwitnienia lipy s\u0105 odwiedzane przez ogromne ilo\u015bci\u00a0pszcz\u00f3\u0142. Okres kwitnienia: koniec czerwca \u2013 lipiec. W stanie naturalnym wyst\u0119puje w lasach, g\u0142\u00f3wnie d\u0119bowo-grabowych. Cz\u0119sto jest nasadzana w\u00a0parkach, alejach, przy domach i drogach. W zimie nie wymarza, jest dobrze przystosowana do naszego klimatu, jednak du\u017ce zanieczyszczenia powietrza jej szkodz\u0105.\u00a0Znane jest wielorakie wykorzystanie zar\u00f3wno kwiat\u00f3w jak i drewna lipy. Z kwiat\u00f3w robi si\u0119 susz wykorzystywany zar\u00f3wno do napar\u00f3w jak i k\u0105pieli. Dzia\u0142anie: przeciwzapalne, napotne, zmniejszaj\u0105ce napi\u0119cie mi\u0119\u015bni, \u015brodek rozlu\u017aniaj\u0105cy i uspokajaj\u0105cy. Z drewna wypala si\u0119\u00a0w\u0119giel drzewny\u00a0stosowany w lecznictwie. Mi\u00f3d lipowy ma podobne w\u0142asno\u015bci lecznicze, jak jej kwiaty. Jej mi\u0119kkie\u00a0drewno\u00a0ma zastosowanie w rze\u017abiarstwie i jest przydatne na wyroby tokarskie. Z jej\u00a0\u0142yka\u00a0wytwarza si\u0119 plecionki i maty. Z\u00a0nasion\u00a0mo\u017cna otrzymywa\u0107 bardzo dobry\u00a0olej\u00a0jadalny.<\/p>\n

Pokr\u00f3j: <\/strong>du\u017ce\u00a0drzewo\u00a0li\u015bciaste, osi\u0105gaj\u0105ce wysoko\u015b\u0107 do 30 m.\u00a0Korona\u00a0jest regularna \u2013 szerokojajowata lub kulista. Na m\u0142odych drzewach\u00a0ga\u0142\u0119zie\u00a0s\u0105 pod du\u017cym k\u0105tem wzniesione do g\u00f3ry, a ich\u00a0kora\u00a0jest g\u0142adka i ma szary kolor. Na starych drzewach konary zwisaj\u0105 w d\u00f3\u0142, a ich kora jest gruba i nieregularna. Cie\u0144sze ga\u0142\u0105zki s\u0105 nagie, g\u00f3r\u0105 brunatnoczerwone.
\nWyst\u0119powanie: <\/strong>pochodzi z\u00a0Europy\u00a0i\u00a0Azji\u00a0Zachodniej. W\u00a0Polsce\u00a0wyst\u0119puje pospolicie na terytorium ca\u0142ego kraju. Wyst\u0119puje w stanie naturalnym, ale jest tak\u017ce bardzo cz\u0119sto sadzona przy domach, w parkach i przy drogach, jako\u00a0ro\u015blina ozdobna\u00a0i u\u017cyteczna.
\nLi\u015bcie: <\/strong>pod spodem nagie, tylko w k\u0105tach nerw\u00f3w maj\u0105 p\u0119czki rudych w\u0142os\u00f3w. Po g\u00f3rnej stronie s\u0105 \u017cywozielone, dolna ich strona jest ja\u015bniejsza. Blaszki, z regularnie pi\u0142kowanym brzegiem, maj\u0105 okr\u0105g\u0142osercowaty kszta\u0142t i charakterystycznie zako\u0144czony wierzcho\u0142ek. S\u0105 szersze ni\u017c d\u0142u\u017csze i lekko wci\u0119te u nasady. Ustawione s\u0105\u00a0skr\u0119tolegle. Li\u015bcie maj\u0105 \u015brednic\u0119 30\u201370 mm (wyj\u0105tkowo do 90 mm) i brzegi lekko zawini\u0119te do g\u00f3ry. B\u0142yszcz\u0105ce, jajowate\u00a0p\u0105ki\u00a0czerwonobrunatnego koloru okryte s\u0105 dwiema \u0142uskami. Jesieni\u0105 li\u015bcie przyjmuj\u0105 \u017c\u00f3\u0142ty kolor.
\nKwiaty i owoce: k<\/strong>wiaty wyrastaj\u0105 pojedynczo lub p\u0119czkami po 2-12, s\u0105 wzniesione ponad li\u015bcie. Maj\u0105 do\u015b\u0107 d\u0142ug\u0105 szypu\u0142k\u0119 i w dolnej cz\u0119\u015bci pod\u0142ugowat\u0105\u00a0podsadk\u0119. Ca\u0142e kwiaty maj\u0105 jasno\u017c\u00f3\u0142t\u0105 barw\u0119 i wydzielaj\u0105 intensywny, przyjemny zapach. Ich pr\u0119ciki\u00a0s\u0105 zbli\u017cone wielko\u015bci\u0105 do p\u0142atk\u00f3w\u00a0korony. Owoc kulisty, twardy, nagi\u00a0orzech, wielko\u015bci 6-8 mm ze skrzyde\u0142kiem (pochodz\u0105cymi z podsadki kwiatu).
\nKora: <\/strong>pocz\u0105tkowo g\u0142adka i cienka, p\u00f3\u017aniej ciemnoszara lub czerwona, g\u0119sto, pod\u0142u\u017cnie spekana.
\nCiekawostki: p<\/strong>rzez\u00a0S\u0142owian\u00a0uwa\u017cana by\u0142a za drzewo \u015bwi\u0119te. Mia\u0142a chroni\u0107 przed piorunami i z\u0142ymi duchami. Przekonanie to przej\u0119li potem chrze\u015bcijanie i bardzo cz\u0119sto wieszali figurki Matki Boskiej na lipie i budowali kapliczki pod lipami. W staro\u017cytnej\u00a0Grecji\u00a0by\u0142a uwa\u017cana za symbol niewinno\u015bci i czysto\u015bci. Uwa\u017cana jest za drzewo obdarzone pozytywn\u0105 energi\u0105, korzystnie wp\u0142ywaj\u0105ce na zdrowie cz\u0142owieka.<\/p>\n

\"Jab\u0142o\u0144.<\/a>6.<\/strong>\u00a0Jab\u0142o\u0144 dzika Malus sylvestris Mill<\/em>, p\u0142onka<\/strong> – gatunek\u00a0jab\u0142oni rosn\u0105cy dziko w niemal ca\u0142ej\u00a0Europie. Jest uprawiany w wielu krajach \u015bwiata. W Polsce wyst\u0119puje rzadko na ni\u017cu i w ni\u017cszych po\u0142o\u017ceniach g\u00f3rskich. Kwitnie w maju r\u00f3wnocze\u015bnie z rozwojem li\u015bci. Kwiaty s\u0105\u00a0przeds\u0142upne\u00a0i\u00a0owadopylne. W Polsce ro\u015bnie w zaro\u015blach, lasach li\u015bciastych i mieszanych oraz na ich obrze\u017cach. Zwykle nieliczna na stanowiskach. Ro\u015bnie bardzo wolno. U\u017cywana by\u0142a dawniej na\u00a0podk\u0142adki\u00a0dla szlachetnych odmian jab\u0142oni oraz jako ro\u015blina lecznicza. Drewno\u00a0by\u0142o cenione ze wzgl\u0119du na twardo\u015b\u0107 i czerwone zabarwienie \u2013 wykorzystywane w\u00a0snycerstwie\u00a0i tokarstwie<\/p>\n

Pokr\u00f3j:<\/strong> ma\u0142e drzewo o wysoko\u015bci do 10 m\u00a0z\u00a0cierniami\u00a0na\u00a0kr\u00f3tkop\u0119dach, zw\u0142aszcza na m\u0142odych ro\u015blinach, z szerok\u0105, okr\u0105g\u0142\u0105, g\u0119sto rozga\u0142\u0119zion\u0105 koron\u0105. Drzewo p\u0142ytko korzeniace si\u0119 , \u015bwiat\u0142olubne.
\nWyst\u0119powanie:<\/strong> ro\u015bnie prawie w ca\u0142ej Europie oraz zachodnich rejonach Azji. Lubi li\u015bciaste lasy mieszane, lasy \u0142\u0119gowe, obrze\u017ca las\u00f3w i zaro\u015bla.
\nLi\u015bcie:<\/strong> ulistnienie\u00a0skr\u0119toleg\u0142e, li\u015bcie szerokoeliptyczne do okr\u0105g\u0142awych, do 6,5 cm d\u0142ugo\u015bci.\u00a0Przylistki\u00a0wcze\u015bnie odpadaj\u0105ce.
\nKwiaty i owoce:<\/strong> do\u015b\u0107 du\u017ce, zebrane po kilka w baldachokszta\u0142tne kwiatostany. Maj\u0105 5-dzia\u0142kowy kielich i 5 bia\u0142ych z r\u00f3\u017cowym zabarwieniem p\u0142atk\u00f3w korony, s\u0142upek z\u0142o\u017cony z 5\u00a0owocolistk\u00f3w\u00a0i liczne pr\u0119ciki z \u017c\u00f3\u0142tymi pylnikami. Owoce na cienkich szypu\u0142kach d\u0142u\u017cszych od po\u0142owy d\u0142ugo\u015bci owocu,\u00a0jab\u0142kowate, niewielkie (do 3,5 cm \u015brednicy), kuliste, zielone, \u017c\u00f3\u0142tozielone, cz\u0119sto z czerwonym rumie\u0144cem, o cierpkim smaku.
\nCiekawostki:<\/strong> w\u00a0Mezopotamii\u00a0znano owoce dzikiej jab\u0142oni ju\u017c 5 tysi\u0119cy lat p.n.e., mimo, \u017ce nie ros\u0142a tam. Jej owoce by\u0142y sprowadzane z innych kraj\u00f3w i by\u0142y cenne \u2013 \u015bwiadczy o tym fakt, \u017ce sk\u0142adano je jako dary ofiarne. W grobowcu kr\u00f3lewskim w\u00a0Ur\u00a0odkryto nanizane na sznurek po\u0142\u00f3wki jab\u0142ek jab\u0142oni dzikiej, m\u00f3wi\u0105 te\u017c o tym gatunku napisane pismem klinowym gliniane tabliczki pochodz\u0105ce z tego okresu. Oko\u0142o 4 tysi\u0119cy lat p.n.e. jab\u0142ka sprowadzane by\u0142y do staro\u017cytnego Egiptu. Zw\u0119glone, pochodz\u0105ce z okresu oko\u0142o tysi\u0105c lat p.n.e owoce jab\u0142oni znaleziono na granicy\u00a0p\u00f3\u0142wyspu Synaj\u00a0i pustyni\u00a0Negew.<\/p>\n

\"Jarz\u0105b<\/a>7. Jarz\u0105b pospolity, jarz\u0119bina Sorbus aucuparia L.<\/em><\/strong> \u2013 \u00a0gatunek\u00a0ro\u015bliny wieloletniej\u00a0nale\u017c\u0105cy do rodziny\u00a0r\u00f3\u017cowatych. Wyst\u0119puje zar\u00f3wno w lasach na polanach le\u015bnych, zaro\u015blach, skrajach dr\u00f3g, miedzach, parkach miejskich, ogrodach. Gatunek pionierski, tolerancyjny pod wzgl\u0119dem wymaga\u0144 siedliskowych. Ro\u015bnie nawet na suchych, ubogich i kwa\u015bnych glebach, chocia\u017c najlepiej rozwija si\u0119 na glebach pr\u00f3chniczych. Niewra\u017cliwy na mr\u00f3z, dobrze znosz\u0105cy zacienienie. Korzeni si\u0119 niezbyt g\u0142\u0119boko, cz\u0119sto sadzony jako drzewo ozdobne. \u017byje 80-100 lat, Pojedyncze okazy osi\u0105gaj\u0105 znacznie starszy wiek, np. jedna z jarz\u0119bin\u00a0 w\u00a0\u015awinouj\u015bciu\u00a0przekroczy\u0142a wiek 130 lat. Owoce s\u0105 po\u017cywieniem\u00a0dla ptak\u00f3w m.in.: gil,\u00a0drozd,\u00a0jemio\u0142uszka,\u00a0jarz\u0105bek oraz zwierz\u0105t le\u015bnych saren czy borsuk\u00f3w. Surowe owoce s\u0105 dla ludzi niejadalne, nie tylko z powodu gorzkiego smaku, ale r\u00f3wnie\u017c zawarto\u015bci truj\u0105cego sk\u0142adnika (kwas parasorbinowy). Natomiast po przemro\u017ceniu, lub po zanurzeniu na chwil\u0119 we wrz\u0105tku trac\u0105 truj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci i gorzki smak. Owoce s\u0105 u\u017cywane w postaci przetwor\u00f3w, cenione s\u0105 w kuchni i przetw\u00f3rstwie. Zawieraj\u0105 dwukrotnie wi\u0119cej\u00a0karotenu\u00a0ni\u017c\u00a0marchew. Wyrabia si\u0119 z nich\u00a0jarz\u0119biak, soki,\u00a0d\u017cemy,\u00a0marmolad\u0119, syropy i mus.<\/p>\n

Pokr\u00f3j:<\/strong> pocz\u0105tkowo szybko rosn\u0105ce drzewo li\u015bciaste o wysoko\u015bci do 15 (20) m; korona lu\u017ana, okr\u0105g\u0142awa; cz\u0119sto formy o kilku pniach.
\nWyst\u0119powanie:<\/strong> ro\u015bnie na terenie ca\u0142ej Europy, zachodniej Syberii, Azji Mniejszej. Spotka\u0107 j\u0105 mo\u017cna w lasach li\u015bciastych, mieszanych i iglastych.
\nLi\u015bcie:<\/strong> skr\u0119tolegle ustawione, nieparzystopierzaste o d\u0142. 10-20 cm, z\u0142o\u017cone z 9-17 w\u0105skich, eliptycznych, szpiczastych listk\u00f3w o d\u0142. 2-6 cm, na brzegach wyra\u017anie ostro pi\u0142kowanych, pod spodem szarozielonych, ow\u0142osionych lub nagich, zabarwienie jesienne ciemnoczerwone lub \u017c\u00f3\u0142te.
\nKwiaty i owoce:<\/strong> kwiaty w wielokwiatowych, parasolowatych podbaldachach, obup\u0142ciowe, o szeroko\u015bci ok. 1 cm. Okwiat podw\u00f3jny (zr\u00f3\u017cnicowany na kielich i koron\u0119), pi\u0119ciokrotny, z bia\u0142ymi p\u0142atkami korony, nieprzyjemnie pachn\u0105ce. Owoce kuliste, jab\u0142kowate owocki o wielko\u015bci 7-10 mm w g\u0119stych gronach. Potocznie nazywane \u201ejagodami jarz\u0119biny\u201d, cho\u0107 nie s\u0105 jagodami w sensie botanicznym. Owoce pozostaj\u0105 na drzewie d\u0142ugo w zimie. Maj\u0105 du\u017co\u00a0witaminy C,\u00a0E,\u00a0P,\u00a0K,\u00a0PP, nieco\u00a0witaminy A, cukier\u00a0sorboz\u0119,\u00a0garbniki\u00a0i\u00a0pektyny. Zrywa si\u0119 je gdy ju\u017c s\u0105 czerwone, ale przed przymrozkami i suszy si\u0119 roz\u0142o\u017cone cienk\u0105 warstw\u0105 (najlepiej w temp. ok. 40\u00a0\u00b0C).
\nKora:<\/strong> g\u0142adka, szara, b\u0142yszcz\u0105ca z pod\u0142u\u017cnymi, ustawionymi poprzecznie przetchlinkami. U starych drzew w dolnej partii pnia czasem tworzy si\u0119 ciemnoszara, pod\u0142u\u017cnie sp\u0119kana kora.
\nCiekawostki:<\/strong> \u0142aci\u0144ska nazwa ro\u015bliny w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu oznacza\u00a0jarz\u0119bina \u0142owi\u0105ca ptaki. Dawniej bowiem ptasznicy u\u017cywali jej owoc\u00f3w za przyn\u0119t\u0119 w swoich pu\u0142apkach.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  1. Czere\u015bnia ptasia, wi\u015bnia ptasia, czere\u015bnia, trze\u015bnia Prunus avium – wyst\u0119puje do\u015b\u0107 powszechne w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Europy. W Polsce ro\u015bnie dziko na terenie ca\u0142ego kraju, jednak cz\u0119\u015bciej spotykana jest na po\u0142udniu. Ch\u0119tnie porasta brzegi las\u00f3w i zaro\u015bla \u015br\u00f3dpolne. Rosn\u0105ce w lasach czere\u015bnie to wysokie i okaza\u0142e drzewa, osi\u0105gaj\u0105ce nawet 25m wysoko\u015bci. Jej owoce s\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":7007,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archiwum.swietodrzewa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/7764"}],"collection":[{"href":"https:\/\/archiwum.swietodrzewa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/archiwum.swietodrzewa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.swietodrzewa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.swietodrzewa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7764"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/archiwum.swietodrzewa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/7764\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7823,"href":"https:\/\/archiwum.swietodrzewa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/7764\/revisions\/7823"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archiwum.swietodrzewa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/7007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archiwum.swietodrzewa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}